Adolf Hyła (1897-1965): Cyganiątko

 

Biografia:
Adolf Kazimierz Hyła (ur. 2 maja 1897 w Białej pod Bielskiem, zm. 24 grudnia 1965 w Krakowie) – polski artysta malarz, autor najbardziej znanego wizerunku Jezusa Miłosiernego. Był synem Józefa i Salomei z Szałkiewiczów, bratem Antoniego, rzeźbiarza (1908–1975). W 1929 r. ożenił się z Marią Zalipską. W latach 1903-1912 uczęszczał do gimnazjum w Krakowie. Dalszą edukację kontynuował w Chyrowie, gdzie też 1917 r. zdał maturę. W 1922 studiował historię sztuki i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Rysunku i malarstwa uczył się u Jacka Malczewskiego. W 1930 r. zdał w ASP w Krakowie egzamin na nauczyciela rysunku, a w 1936 r. w Instytucie Robót Ręcznych w Warszawie egzamin na nauczyciela zajęć praktycznych. W latach 1918-1920 odbywał służbę w Wojsku Polskim. W latach 1920-1936 uczył rysunku w gimnazjach w Będzinie, w latach 1936-1939 i 1945- 1948 zajęć praktycznych w gimnazjach w Krakowie. W swojej twórczości koncentrował się głównie na tematyce religijnej. Kopiował obrazy Rafaela, Leonarda da Vinci, Carla Dolci i innych. Wśród jego dzieł są obrazy: Serce Jezusa (do głównego ołtarza) i Świętego Józefa dla kościoła Jezuitów w Poznaniu, Święty Józef z Dzieciątkiem i Święta Teresa dla kościoła Świętego Krzyża w Warszawie, Dusza Chrystusowa dla sióstr Duszy Chrystusowej na Prądniku w Krakowie, Święty Hieronim dla księdza prof. Jana Czuja w Warszawie (1946). Najbardziej znanym dziełem Adolfa Hyły jest obraz Jezu ufam Tobie, który dla Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia w Krakowie Łagiewnikach namalował w 1944 r. Pierwszy obraz Jezusa Miłosiernego, namalowany przy współudziale siostry Faustyny w Wilnie przez Eugeniusza Kazimirowskiego przed II wojną światową, po wojnie znalazł się na terenie ZSRR i ze względu na zagrożenie był ukrywany przez dziesięciolecia. W 1943 r. drugi wizerunek, pięć lat po śmierci siostry Faustyny, dla sióstr w Łagiewnikach jako wotum dziękczynne za ocalenie rodziny z wypadków wojennych namalował Adolf Hyła. Mimo, iż dysponował reprodukcją dzieła Kazimirowskiego i opisem z "Dzienniczka", artysta namalował własną wersję wizerunku. Obraz ten jednak nie pasował rozmiarem do ołtarza w kaplicy sióstr, dlatego Matka Irena Krzyżanowska zamówiła u niego drugi obraz. Był on gotowy w 1944 r. i po poświęceniu został umieszczony w kaplicy zakonnej w Krakowie, gdzie czczony jest do dnia dzisiejszego. Wraz z szerzeniem się kultu miłosierdzia Bożego kopie właśnie tej trzeciej wizualizacji, opatrzone słowami "Jezu ufam Tobie", są rozpowszechnione na całym świecie. Sam autor powtórzył ten temat 260 razy, malując obrazy do kościołów w kraju i na świecie. Adolf Hyła namalował też kilkadziesiąt portretów ( m.in. Brata Alberta Chmielowskiego, Józefa Piłsudskiego, prowincjałów kapucyńskich: Kazimierza Niczyńskiego) jak i szereg pejzaży (m.in. Forum Romanum 1931, Kościółek na Obidowej 1934, Zbocze Świnicy z Czarnym Stawem Gąsienicowym 1936, Czarny Dunajec w Witowie 1937, Wąwóz Kraków w Dolinie Kościeliskiej 1947, Pejzaż morski w Orłowie 1947, Wybrzeże Sopockie 1958).
"Najbardziej znany na świecie obraz malarza polskiego, nie wyszedł spod mistrzowskich pędzli: Olgi Boznańskiej, Aleksandra Gierymskiego, Jacka Malczewskiego czy Jana Matejki. Jego autorem był Adolf Hyła (1897–1965), skromny, pobożny krakowski nauczyciel rysunków. Niepozorny malarz z Łagiewnik, uczeń Jacka Malczewskiego, stojący w odległym szeregu przeciętnych artystów, stał się jednym z najbardziej znanych i rozpoznawalnych polskich malarzy”, tak pisze o nim ks. prof. Andrzej Witko, wybitny krakowski znawca kultu Bożego Miłosierdzia i kultu św. Faustyny.
Sam Adolf Hyła pozostaje jedną z najbardziej zagadkowych postaci w polskiej historii sztuki ubiegłego wieku, pomimo faktu, iż to jego wizja Bożego Miłosierdzia stała się najpopularniejsza i najbardziej rozpowszechniona w całym chrześcijańskim świecie, dzięki milionom kopii i reprodukcji obrazu "Jezu ufam Tobie".

Opis obrazu

Obraz na planie stojącego prostokąta przedstawia portret dziewczyny. Urocza młoda brunetka, o cygańskim typie urody - wydatne usta, duże oczy i kruczo czarne kręcone włosy. Jest to piękny, realistyczny portret, namalowany z niesłychaną pieczołowitością i dbałością o detale. Prawdopodobnie to zjawiskowa uroda dziewczyny skłoniła artystę do uwiecznienia jej na obrazie. Z tyłu obrazu znajduje się napis długopisem: "Mróz ...... Jadwia z Łobzowa J.G. m. 4 Ip." - być może są to personalia sportretowanej osoby. Tematyka obrazu wskazuje, iż mamy tu do czynienia zapewne z pracą przedwojenną, ponieważ ostanie ćwierćwiecze swojego życia, artysta poświęcił głównie tematyce religijnej.
Obraz posiada udokumentowaną proweniencję. Obraz ten zatytułowany został przez artystę "Cyganiątko". Stanowił on podarunek artysty dla babci jego poprzedniej właścicielki - pani Aleksandry Łukowicz z Łagiewnik, która była przyjaciółką malarza. Wzmianka o tym obrazie znajduje sie na str. 103 książki pt. Adolf Hyła - malarz w służbie Bożego Miłosierdzia.
Książka ta wyszła spod pióra ks. Piotra Szwedy MS, który przez kilka lat pracował w Łagiewnikach i zajmuje się on zgłębianiem dorobku tego niezwykłego artysty.
Parametry i stan zachowania
Technika: ołówek, węgiel na tekturze. Wymiary: 34,5x46 cm. Wymiary wraz z ramą: 51,5x63 cm. Sygnowany ołówkiem l.d. "A. Hyła". Z tyłu napis długopisem: "Mróz ...... Jadwiga z Łobzowa J.G. m. 4 Ip." Obraz za szkłem, oprawiony w piękną drewnianą ramę z ozdobnymi ornamentami. Stan zachowania obrazu: dobry. Rama posiada pewne ubytki i pęknięcia - widoczne na zdjęciach. Obraz gotowy do powieszenia.

Materiały: ołówek, węgiel na tekturze

Wymiary: 34,5x46 cm. Wymiary wraz z ramą: 51,5x63 cm.

Znaki: sygnowany l.d. "A. Hyła". Z tyłu napis dlugopisem: "Mróz ...... Jadwia z Łobzowa J.G. m. 4 Ip.