Józef Brach: Ogrójec przy kościele św. Barbary w Krakowie

 

Józef Brach - polski malarz z początku XX wieku. Artysta popularny w okresie międzywojennym, dobrze notowany na polskim rynku antykwarycznym. W swych pracach najczęściej stosował technikę akwareli. W jego obrazach można dostrzec inspirację malarstwem m.in. Bronisławy Rychter-Janowskiej. Najczęściej malował pejzaże ze sztafażem, oraz architekturę. Podróżował po Polsce, w jego twórczości pojawiają sie krajobrazy znad Bałtyku, z Polesia oraz z Małopolski (głównie krakowska architektura).

Ogrójec przy kościele św. Barbary w Krakowie jest zbudowany z kamienia (dawniej prawdopodobnie polichromowanego na czerwono) na planie nieregularnego heksagonu, dopasowanego do architektury zewnętrznej kościoła. Kaplica jest wciśnięta między środkową a północno-zachodnią przyporę elewacji. Na zewnątrz budowla otwarta trzema arkadami wspartymi na wspornikach oraz przysadzistych filarach spoczywających na wydatnym trzyczęściowym cokole. Jeden ze wsporników (przy kruchcie) zdobi popiersie anioła w dalmatyce dzierżącego tarczę z Orłem Białym. Filary składają się z wielobocznych baz i niskich trzonów przybierających spiralny układ, ponadto są ozdobione romboidalnymi wgłębieniami przypominających kryształ. Powyżej, między arkadami, znajdują się ozdobne fiale z niszami baldachimowymi (gdzie niegdyś znajdowały się rzeźby) o wspornikach z dekoracją roślinną; poniżej w polach płaskorzeźbione masywne, sękate gałęzie na usychających łodygach. Na nasadzie jednej z fial (przy arkadzie wejściowej) u stóp łodygi widoczne są dwie wyrzeźbione myszy. Motywy roślinne w postaci uschniętych liści zdobią zewnętrzne obramienia arkad, które przybierają formę oślego grzbietu zwieńczonego kwiatonem. W niskich trójkątnych szczytach niekompletną dekorację rzeźbiarską tworzą tarcza z herbem Nowina (ponad arkadą północną) oraz Baranek Boży z krzyżem i chorągiewką; u stóp leżą dwa lwy. Kaplica składa się z dwóch przęseł, nakrytych sklepieniem krzyżowo-żebrowym, które spoczywają na wspornikach w postaci dwóch gryzących się jaszczurek, uschniętej wici roślinnej i pustych tarcz herbowych. Na kluczach sklepień znajdują się zworniki w formie tarcz herbowych, jeden z czaszką i dwoma piszczelami, drugi z arma Christi podtrzymywany przez dwa anioły.

Opis
Na planie leżącego prostokąta artysta przedstawił kościół św. Barbary w Krakowie w scenerii zimowej. Kościół ujęty został w sposób fragmentaryczny. Na głównym planie malarz ukazał jeden z najciekawszych elementów architektonicznych tej budowli, a mianowicie Kaplice Ogrojcową przy kościele. Akwarela namalowana została wyśmienicie, podziwiać można dużą ilość detali, które składają się na tą perłę krakowskiej architektury. Oprócz realistycznego odzwierciedlenia samej kaplicy, dzięki zręcznemu operowaniu światłem, malarzowi udało się w tej pracy doskonale uchwycić nastrój jaki panuje w południe zimowego dnia.

Parametry i stan zachowania
Akwarela na papierze podklejonym do sklejki. Wymiary: 49x34 cm. Wymiary wraz z ramą: 65x50 cm. Sygnatura ld. "J. Brach." Praca za szkłem oprawiona w oryginalną drewnianą, bogato zdobioną ramę z epoki. Stan akwareli i ramy dobry. Rama posiada pewne ubytki i pęknięcia, widoczne na załączonych zdjęciach.

Materiały: akwarela na papierze

Wymiary: 48x33 cm

Znaki: sygnowany l.d. "J. Brach"